Gezien het risico op hart-en vaatziekten geldt voor vrijwel alle patiënten dat het belangrijk is alle factoren die ook het risico op hart- en vaatziekten verhogen uit te schakelen: niet roken, controle van het cholesterolgehalte in het bloed, controle van de bloeddruk en streven naar een gezonde leefstijl met voldoende lichaamsbeweging. Wat het risico op tweede tumoren betreft: bij zonnebaden is extra bescherming nodig met een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor op het gebied dat ooit bestraald is geweest om huidkanker ter plekke te voorkomen. Als er afwijkingen (een vlekje, bultje of wondje dat niet wil genezen) in de huid optreden in een gebied dat vroeger is bestraald, is het belangrijk hiermee naar een arts te gaan.

Overige preventieve maatregelen:

• Geen overmatige UV-expositie op bestraald gebied (niet zonnebaden).
  
• Voorlichting over zelfcontrole op moedervlekken en borstkanker.
  
• Adviezen over de risicofactoren van hart- en vaatziekten, stoppen met roken (vanwege risico op longkanker en hartziekten) en overmatig alcoholgebruik (risico op keel- en slokdarmkanker).
  
• Goed letten op symptomen van hartzwakte (vocht vasthouden, kortademigheid na inspanning).
  
• Preventie van botontkalking (osteoporose) en maatregelen bij vroegtijdige menopauze
  (http://www.hematologiegroningen.nl/patienten/content/2late_tox.html).

• Infuus plaatsen op een niet kwetsbare plek.
  
• Doe de hevelproef voordat de cytostatica wordt aangesloten.
  
• Regelmatig controle infuus en insteekplaats tijdens inloop cytostatica.
  
• Overweeg het plaatsen van een port a cath of lange lijn bij zeer moeilijk te prikken patiënten.

Preventie is de eerste stap. Omwille van de vertraagde genezing moet de huid in optimale conditie worden gehouden door:

• Aanwijzingen radiotherapeut opvolgen.
  
• Algemene hygiënemaatregelen: geen zeep, deodorant en parfum gebruiken.
  
• Huid voorzichtig droog deppen.
  
• Huidholten (oksels, onder mammae) correct (deppende) drogen om maceratie te vermijden en een huidbeschermende film aanleggen met cavilon.
  
• Nooit metaalhoudende producten te gebruiken zoals zinkolie, zinkzalf, metalinegazen, zilververbanden als er nog bestralingen plaatsvinden of plaats gaan vinden.
  
• Lokale dehydratie te voorkomen: applicatie van neutrale producten met b.v. een bodylotion of cetomacrogrol.
  
• De bestraalde plaats gedurende minimaal 1 jaar nooit bloot stellen aan de zon, daarna de plek beschermen met een zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor.
  
• Elk trauma vermijden.
  
• Koude en extreme warmte vermijden.
  
• Geen schurende en/of knellende kleding dragen (liefst katoen).
  
• Huidtrauma voorkomen door de huid te bedekken met zacht scheurlinnen of engels pluksel. Geen pleisters op bestraalde huid.

(Zie ook patiënteninformatiefolder KWF: ‘Radiotherapie’)