intertrigo
Begripsbepaling
De medische benaming voor smetten is intertrigo. Smetten (intertrigo) is een in de huidplooien gelokaliseerde, oppervlakkige huidaandoening welke voornamelijk voorkomt in de grote huidplooien als liezen, oksels, bilnaad, buikplooi en onder de borsten (Arndt & Bowers, 2002; Janniger et al., 2005). Aangezien ook andere huidziekten zich in de huidplooien kunnen manifesteren is het onderscheid niet altijd eenvoudig (Itin, 1989; Guitart & Woodley, 1994; Braun-Falco, 2009). Er zijn verschillende omschrijvingen van smetten in de medische literatuur en er is een overlap met andere huidziekten zoals mycosen (schimmelziekten) en secundaire bacteriële infecties.
In de praktijk bestaat er onduidelijkheid over het onderscheiden van smetten, vochtletsel en decubitus en dan met name in het stuitgebied. De expertgroep is van mening dat smetten en vochtletsel huidaandoeningen zijn die van elkaar onderscheiden moeten worden. De expertgroep hanteert in het vervolg voor vochtletsel de diagnose incontinentie dermatitis, een huidafwijking welke het gevolg is van de inwerking van urine en/of faeces op de huid. Het klinisch aspect wisselt van rode, schilferende huid tot soms erosieve nattende gebieden. In tegenstelling tot decubitus spelen hier druk- en/of schuifkrachten geen rol, er worden dan ook geen wonden bij gezien.
In de praktijk bestaat er onduidelijkheid over het onderscheiden van smetten, vochtletsel en decubitus en dan met name in het stuitgebied. De expertgroep is van mening dat smetten en vochtletsel huidaandoeningen zijn die van elkaar onderscheiden moeten worden. De expertgroep hanteert in het vervolg voor vochtletsel de diagnose incontinentie dermatitis, een huidafwijking welke het gevolg is van de inwerking van urine en/of faeces op de huid. Het klinisch aspect wisselt van rode, schilferende huid tot soms erosieve nattende gebieden. In tegenstelling tot decubitus spelen hier druk- en/of schuifkrachten geen rol, er worden dan ook geen wonden bij gezien.
Pathofysiologie van smetten
De exacte pathofysiologie van het ontstaan van smetten is niet bekend. Over het algemeen wordt echter het volgende aangenomen. Smetten ontstaat door huid-op-huid contact in de plooien, de aanwezigheid van warmte en vocht (Janniger et al., 2005; Eekhof & Neven, 2007; Selden, 2009; Draijer & Folmer, 2009) en onvoldoende luchtcirculatie (Janniger et al., 2005). Hierdoor kan maceratie (verweking) optreden. Door het verlies van de hoornlaag is de huid gevoeliger voor beschadiging en voor bacteriële of schimmelinfecties (van Vloten et al., 2000).
Interventies:
Start preventieve maatregelen bij iedereen die lichamelijke verzorging van een zorgverlener
ontvangt en een verhoogd risico heeft op het ontstaan van smetten. Geef advies, instructie en voorlichting over onderstaande aanbevelingen en stimuleer het toepassen ervan.
Voorkom huid-op-huid-contact door:
ontvangt en een verhoogd risico heeft op het ontstaan van smetten. Geef advies, instructie en voorlichting over onderstaande aanbevelingen en stimuleer het toepassen ervan.
Voorkom huid-op-huid-contact door:
- Het dragen van ondersteunende kleding:
- Goedsluitend, niet knellend ondergoed (bijvoorbeeld met pijpjes) voor zowel mannen als vrouwen; bij voorkeur geen string
- Een katoenen BH; eventueel eerst een katoenen hemd of T-shirt aantrekken en daaroverheen de BH
- Suspensoir (= drager voor de balzak) bij mannen
- Katoenen pyjamabroek in plaats van nachtpon
- Het tussen de huidplooien aanbrengen van één van de volgende materialen:
- Scheurlinnen
- Non-woven gaas
- Engels pluksel
Deze materialen worden vervangen als ze vochtig worden of in ieder geval minimaal twee maal daags.
Risicoplaatsen
Risicocondities:
- vrouwelijk geslacht
- gevorderde leeftijd
- obesitas
- verminderde mobiliteit
- verhoogde lichaamstemperatuur
- vochtige huid (a.g.v. transpireren en/of incontinentie)
- diabetes mellitus
- verminderde weerstand (bijv. a.g.v. chemokuur)
- beperkingen in de ADL/ tekortschietende persoonlijke hygiëne
- eerdere smetten
Schakel een ergotherapeut in:
Een ergotherapeut kan adviseren over de manier van handelen of het gebruik van
hulpmiddelen.
- Wanneer men ADL-beperkt is en/of moeite heeft preventieve maatregelen zelfstandig
uit te voeren. - Bij contracturen waardoor de uitvoering van de ADL bemoeilijkt wordt en/of er meer
huidplooien ontstaan met verhoogde kans op smetten.
Een ergotherapeut kan adviseren over de manier van handelen of het gebruik van
hulpmiddelen.
Voorkom overmatig transpireren door:
- Te zorgen voor een koele omgeving door:
- Het verlagen van de omgevings-temperatuur
- Het dragen van ademende kleding
Pas dagelijkse huidzorg toe door:
- Het dagelijks wassen en goed (deppend) drogen van de huidplooien
- Het gebruik van weinig of geen zeep (parfumvrij) en het goed afspoelen van zeepresten
- Het dagelijks observeren van de huid in de huidplooien
- Bij incontinentie direct te verschonen, te wassen en te drogen
Houd de huidplooien droog door middel van:
- Het gebruik van katoenen beddengoed
- Het dragen van absorberende kleding
- Het aanbrengen van één van de volgende materialen tussen de huidplooien:
- Scheurlinnen
- Non-woven gaas
- Engels pluksel (leg de geruwde (=absorberende) zijde op de huid)
- De toepassing van één van de volgende lokale middelen:
- Zinkoxidesmeersel FNA, dun aanbrengen en inkloppen (huid moet zichtbaar blijven).
- Of gebruik in plaats hiervan een barrièreproduct (alcoholvrij) vanwege het vermogen huidplooien langs elkaar te laten glijden.
- Gebruik geen poeders vanwege de kans op klontering
- Gebruik geen pasta’s, omdat het moeilijk aan te brengen en te verwijderen is, vanwege
het aankoekende aspect en omdat de huid slecht te observeren is onder een pasta. - Gebruik geen zinkzalf, vanwege de kans op het afsluiten van de huid
- Maak geen gebruik van apparatuur (zoals een föhn) om de huid droog te blazen wegens
de kans op verbranding en uitdroging van de huid.
Evaluatie:
Evalueer dagelijks de preventieve maatregelen door:
Raadpleeg bij twijfel een meer deskundige of start een behandeling op basis van de
verschijnselen (indien men daar toe bevoegd is).
- Evalueer de preventieve maatregelen dagelijks. Dit wordt uitgevoerd door degene die de
preventieve maatregelen toepast (de zorgverlener of de zorgvrager zelf ). - Als verandering optreedt wordt dit door de zorgverlener gerapporteerd in het dossier van de zorgvrager.
- Wanneer ondanks preventieve maatregelen toch smetten ontstaat of hier een vermoeden van is, zie behandeling smetten.
Raadpleeg bij twijfel een meer deskundige of start een behandeling op basis van de
verschijnselen (indien men daar toe bevoegd is).
* Bron:"Landelijke multidisciplinaire richtlijn verpleging en verzorging: smetten (intertrigo) preventie en behandeling."(Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging (LEVV) (tot 1 januari 2011) Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) (vanaf 1 januari 2011)).
© 2011 wondenwijzer.nl | Disclaimer